STS „Pogoria” to trzymasztowy barkentyna o 15 żaglach i łącznej powierzchni 1.000m². Barkentyna jest to żaglowiec o co najmniej trzech masztach, niosący na pierwszym od dziobu ożaglowanie rejowe, a na pozostałych ożaglowanie skośne gaflowe rzadziej bermudzkie.W przypadku naszej jednostki maszty nazywają się kolejno: fokmaszt, grotmaszt i beznamaszt. Te trzy maszty i 15 żagli obsługuje załoga podzielona na cztery wachty.

STS „Pogoria” jest drugim co do wielkości polskim żaglowcem, zaprojektowanym przez konstruktora inż. Zygmunta Chorenia. Stanowiła ona pierwowzór dla następnych żaglowców: „Iskry II” (okręt szkolny Marynarki Wojennej), bułgarskiej „Kaliakry”, badawczej „Oceanii” (armator Polska Akademia Nauk) czy kanadyjskiej „Concordii” (Kanadyjska Szkoła pod Żaglami).

Kilka ważnych uwag o rejsach organizowanych na STS "Pogoria":

1. Zaproponowana impreza jest rejsem morskim, na których uczestnicy stanowią załogę a nie pasażerów – nie są od uczestników wymagane żadne kwalifikacje czy też doświadczenie żeglarskie, ale będą oni brali udział w obsłudze jachtu, przygotowywaniu posiłków i innych zajęciach żeglarskich. Na żaglowcu jest doświadczony kapitan (Polak), który prowadzi jacht, szkoli i instruuje załogantów. Dodatkowo na pokładzie będzie czterech doświadczonych oficerów. Żeglarstwo morskie jest specyficzną formą wypoczynku – jednakże przez wiele osób uwielbianą;)

2. Posiłki są przygotowywane przez załogę (kuchnia jest w pełni wyposażona), z produktów przywiezionych z Polski pod okiem kucharza.

3. Kapitan będzie dokładał starań, aby program rejsu zrealizować, nie jest to jednak zagwarantowane z uwagi na możliwość wystąpienia skrajnie niekorzystnych warunków meteorologicznych uniemożliwiających żeglugę w zamierzonym kierunku lub czyniących ją skrajnie niekomfortową.

PDF do pobrania (85 KB)
Układ żagli, olinowanie, układ koi oraz oznaczenia

STS "Pogoria" została zbudowana w Gdańskiej Stoczni im. Lenina zwodowana 1980 roku na zamówienie Radiokomitetu dla Bractwa Żelaznej Szekli. Bractwo było pierwszą polską organizacją zajmującej się szkoleniem pod żaglami, pierwszą prowadzącą bardzo popularną audycję telewizyjną „Latający Holender”. Na początku swojego pływania „Pogoria” miała na żaglach krzyże, znak czterech skrzyżowanych szekli, symbol Bractwa. Twórcą Bractwa Żelaznej Szekli w 1971 roku był kapitana Adama Jasser. Chyba niewiele żaglowców miało tak burzliwe narodziny. Jedna z gazet pisała o znajdującej się na pokładzie stajni dla koni wyścigowych, o haremie złożonym z dziewcząt o różnych kolorach skóry i o oryginałach obrazów Malczewskiego wiszących w luksusowych wnętrzach. Inne gazety pisały o niewyobrażalnym luksusie na jachcie, a jeszcze inne podejrzewały, ze została wybudowana dla szefa Radiokomitetu – Macieja Szczepańskiego (przezwisko "Krwawy Maciuś"). Jedno jest pewne nazwa „Pogoria” została nadana za czasów I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka oraz szefa Radiokomitetu Macieja Szczepańskiego, obaj pochodzili z Sosnowca. Niedaleko tego miasta znajduje się zbiornik wodny – Pogoria, otoczony kilkunastoma ośrodkami wypoczynkowymi i klubami żeglarskimi. To właśnie tutaj swoje pierwsze kroki żeglarskie stawiał szef Radiokomitetu.

Wodowanie dość nietypowe (przy użyciu dwóch dźwigów) „Pogorii” odbyło się 23 stycznia 1980 roku. Nie przez przypadek żaglowiec dostał numer PZ-1980. Podniesienie bandery narodowej i Bractwa Żelaznej Szekli nastąpiło w Dniu Dziecka 1 czerwca. Pierwszym kapitanem „Pogorii” został Krzysztof Baranowski i jeszcze tego samego roku "Pogoria" wzięła udział w Cutty Sark Tall Ships Races '80. Debiut wypadł wspaniale, żaglowiec pierwszy minął linię mety, pozostawiając inne jednostki klasy A2 daleko z tyłu.

Później następny wielki sukces – zima 1980/1981 wyprawa na Antarktydę dla Polskiej Akademii Nauk. Wyprawa odbyła się w dniach 7.12.1980 - 10.04.1981, a jej celem była Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego na Wyspach Króla Jerzego. Rejs trwał 132 dni, przepłynięto 21000Mm, dobowe przebiegi przekraczały 200Mm, prędkość przy sprzyjających wiatrach 13 węzłów. „Pogoria” przeszła Cieśninę Drake'a i Przylądek Horn dochodząc na 62 stopnie 10 minut szerokości geograficznej południowej, przeżyła huragan o sile 150B. Niestety w drodze powrotnej we mgle, na wysokości Łeby żaglowiec 12 kwietnia 1981 roku zderzył się z drobnicowcem PLO „Generałem Stanisławem Popławskim”. W wyniku wypadku „Pogoria” traci bukszpryt, co pociągnęło za sobą zerwanie lin takielunku stałego i zgięcie grotmasztu.

Naprawa trwała zaledwie 10 tygodni i „Pogoria” znowu wyrusza w kilka tygodniowych rejsów, z młodzieżą z Bractwa Żelaznej Szekli. We wrześniu 1981 roku nasz żaglowiec towarzyszy „Darowi Pomorza” w jego ostatnim rejsie pod banderą Szkoły Morskiej, do Kotki (Finlandia).

W 1982 roku znowu zlot żaglowców, niestety ze względu na wiek uczestników (co najmniej wiek połowy uczestników musi zawierać się w przedziale 16-24 lata) została nie do puszczona do regat. Drugi etap poszedł wspaniale, pierwsze miejsce w klasie A. Po uwzględnieniu przeliczników „Pogoria” klasyfikuje się na czwartym miejscu.

W 1983/84 rozpoczęto na pokładzie żaglowca program Szkoły Pod Żaglami (inicjatorem idei i kapitan rejsu był Krzysztof Baranowski). Uczniowie spędzili na pokładzie „Pogorii” 9 miesięcy realizując program szkoły średniej podczas żeglugi z Polski do Indii i z powrotem dookoła Afryki Południowej. Wielki sukces szkoły sprawił, że przedsięwzięciem i statkiem zainteresowali się Kanadyjczycy, którzy zorganizowali szkołę najpierw na pokładzie „Pogorii” 1985-1991, a później na siostrzanej jednostce „Cocordii”.

Kolejnym rejsem była wyprawa zorganizowana w formie Szkoły w latach 1988-89, z młodzieżą z Polski, Stanów Zjednoczonych oraz Związku Radzieckiego. „Pogoria” pokonała wtedy trasę dookoła Przylądka Horn, w bardzo trudnych warunkach, płynął w kierunku ze wschodu na zachód.

Od 1993 zmieniła się armator „Pogorii”, została nim Gdyńska Fundacja Żeglarska. Żaglowiec w tym czasie brał udział w drugim etapie regat Cutty Sark Tall Ships Race na trasie Bergen-Larvik-Esbjerg.

1994 roku „Pogoria”, wiosną, Wydział Oświaty Urzędu Miasta w Gdyni wspólnie z Fundacją Żeglarską podczas ferii zimowych zorganizował kurs żeglarski dla 160 uczniów. W kwietniu wypływa w tygodniowy rejs z młodzieżą polską i szwedzką, pod opieką naukowców z Instytutu Oceanologii PAN. Później popłynie przez Atlantyk do Kanady i bierze udział w Festiwalu Morskim na Wielkich Jeziorach Amerykańskich. Odwiedza Chicago, uczestnicząc w obchodach 25-lecia „Joseph Conrad Yacht Clubu”.

W 1995 zarządzanie „Pogorią” przejęło stowarzyszenie STAP (Sail Training International Polnad – międzynarodowe stowarzyszenie no-profit zajmujące się szeroko pojęta edukacją morską na żaglowcach). W kwietniu 1995 roku w rejs na „Pogorii” wypływa grupa 33 inwalidów słuchu. Latem bierze udział w Cutty Sark Tall Ships Race na trasie Edinburgh - Bremerhaven - Frederikshavn – Amsterdam.

Rok później „Pogoria” płynie na Morze Śródziemne i startuje w Cutty Sark Genoa - Palma - Naples. Podczas tych regat zajmuje pierwsze miejsce. Niestety w drodze powrotnej w Kanale Kilońskim, w nocy, w gęstej mgle zderza się z fińskim frachtowcem „Laura”. Na szczęście uszkodzenia są niewielkie.

W 1997 roku podczas ferii zimowych harcerze organizują na jej pokładzie szkolenie stacjonarne „Warsztaty marynistyczne”. Później znowu rejs dla Instytutu Głuchoniemych i znowu Operacja Żagiel. I tak rok po roku żaglowiec bierze udział w regatach i w końcu w 1999 roku w Alborgu końcowym porcie regat otrzymuje Cutty Sark Trophy najwyższą nagrodę regat. Wcześniej tylko dwa polskie „Dar Młodzieży” w 1980 roku oraz „Iskra” w 1989 roku.

Zimę 1999/2000 „Pogoria” spędza na Morzu Śródziemnym pływając w krótkie 1-2 tygodniowe rejsy. Roku 2000 nowe wyzwanie, „Pogoria” ponownie płynie przez Atlantyk biorąc udział w regatach Tall Ships 2000 na trasie Kadyks - Bermuday - N.York - Boston - Halifax – Amsterdam.

Po powrocie, aż do dnia dzisiejszego „Pogoria” zimę spędza na Morzu Śródziemnym pływając w krótkie 1-2 tygodniowe rejsy, a lato na Morzu Północnym i Bałtyku. Co roku uczestniczy w regatach Tall Ships' Races (dawniej Cutty Sark). Na "Pogorii" w dalszym ciągu odbywają się szkoły pod żaglami prowadzone przez fundację "Edukacja pod żaglami". W okresie od roku 2000 do 2008 odbyło się ich szesnaście.

Książka, reportaż z rejsu na „Pogorii” Kazimierza Robaka „Pogorią na koniec świata”

Zdjęcia z rejsów "Pogorią":

w 2003 roku: www.tallships.pl/index.php

w 2009 roku: www.tallships.pl/index.php